Zapiski współwinnego widza
Poszukiwanie prawdy

	W rzeczywistości nie tyle o prawdę chodzi nam w naszych pragnieniach, ile o "posiadanie racji".

Każdy z nas jest święcie przekonany, że niczego tak bardzo nie łaknie, jak prawdy. I nie ma w tym nic dziwnego. Jest rzeczą naturalną, że człowiek, istota inteligentna, łaknie prawdy. (Wciąż jeszcze ośmielam się mówić o człowieku jako o "istocie inteligentnej"!).

W rzeczywistości jednak nie tyle o prawdę chodzi nam w naszych pragnieniach, ile o "posiadanie racji". Poszukiwanie czystej prawdy dla niej samej może być rzeczą nam wrodzoną, nie jesteśmy jednak zdolni zawsze działać w tej mierze zgodnie z naszą naturą. To, czego szukamy, nie jest czystą prawdą, jest prawdą cząstkową, która usprawiedliwia nasze przesądy, nasze ograniczenia, nasz egoizm. To nie jest "prawda". To jest tylko dostatecznie silny argument, aby udowodnić, że mamy "rację". I tak to się zwykle dzieje, że nasze pragnienie posiadania racji jest współzależne od naszego przekonania, że ktoś inny (być może wszyscy) jest w błędzie.

Dlaczego pragniemy udowodnić im, że się mylą?

Dlatego, że ich błąd jest nam potrzebny. Jeżeli oni się mylą, a my mamy rację, wtedy nasza nieprawda staje się prawdą: nasz egoizm jest sprawiedliwością i cnotą: nasze okrucieństwo i chuć nie mogą być uczciwie potępione.

Możemy spokojnie pogrążyć się w fikcji, którą postanowiliśmy uznać za "prawdę". To, czego łakniemy, prawdą nie jest, pragniemy raczej, aby nasze kłamstwo było górą jako "racja", aby nasza nikczemność została zrehabilitowana i uznana za "słuszną". Nic więc dziwnego, że nienawidzimy, że uprawiamy gwałt, że podrzynamy sobie gardło ekonomicznie, szykując się do wojny! Co czyniąc, rzecz jasna, dajemy naszemu wrogowi jeszcze jeden argument, utwierdzający go w przekonaniu, że to on ma "rację", że się musi uzbroić, że musi osiągnąć stan pełnej gotowości zlikwidowania nas. Nasze własne kłamstwo służy tu za podstawę prawdzie, na której on wznosi kłamstwo swoje, a oba te kłamstwa, współdziałając, wywołują nienawiść, zabójstwo, katastrofę.