Przeżyć illuminację

Budda nie zamierzał tworzyć dogmatów religijnych ani nowych twierdzeń teologicznych. Odmawiał konsekwentnie odpowiedzi na pytania dotyczące metafizyki i teologii, gdyż chciał być jedynie przewodnikiem na drodze do osiągnięcia wyzwolenia. "Nie dowodził też słuszności swego systemu, ale zachęcał do dążenia po wskazanej przez siebie drodze, odkrytej dzięki własnym przeżyciom wewnętrznym".

Aby przystąpić do wyjaśnienia w jaki sposób Thomas Merton pojmował buddyzm zen, należy najpierw przedstawić krótki rys historyczny powstania tego systemu religijnego.

	Kto jest przyjazny pośród wrogich, spokojny pośród gwałtownych i wolny od przywiązań pośród ludzi skrępowanych przywiązaniami - tego zwę świętym człowiekiem (Dahmmapada)

Założycielem buddyzmu

jest mnich hinduski Siddhartha Gautama, żyjący prawdopodobnie w latach 563 - 483 przed Chr., w północno-wschodnich Indiach. Był on wędrownym ascetą, utrzymującym się z jałmużny. Pewnego dnia, kiedy siedział pod drzewem pogrążony w medytacji, przeżył doświadczenie oświecenia, przebudzenia. Od tego czasu zaczęto nazywać go "Buddą", czyli "Przebudzonym". Budda podkreślał zastąpienie hinduskich spekulacji myślowych doktryną o czterech szlachetnych prawdach. Pierwszą prawdą jest stwierdzenie powszechnego cierpienia. Cierpieniem są narodziny, starość, choroba, smutki i utrapienia. Cierpieniem jest oddalenie od tego, co się kocha, połączenie z tym czego się nie kocha, nie uzyskanie tego czego się pragnie. Druga prawda mówi o przyczynach cierpienia. Są nimi pragnienia radości, przyjemności, władzy, bogactw, wieczności.

Te pragnienia

pochodzą z ignorancji (niewiedzy), z iluzorycznych idei - z których należy się wyzwolić. Trzecia prawda odpowiada na pytanie: jak uzyskać wyzwolenie z cierpienia? Wyzwolenie to osiąga się przez zaniechanie pragnień, które jest drogą do usunięcia ignorancji przywiązującej nas do fałszywego, iluzorycznego obrazu samego siebie. Stan wyzwolenia z niewiedzy (czyli ostatecznie stan wyzwolenia z cierpienia) nazywa się "nirwaną". Nirwana nie oznacza unicestwienia, bowiem przynosząc wyzwolenie z wszelkich wiążących nas pragnień, prowadzi od ignorancji na drogę odrodzenia, przynosi szczęśliwy pokój. Czwarta prawda określa środki, jakie należy stosować, aby znaleźć się na drodze prowadzącej do wyzwolenia z cierpienia. Dokonuje się to na ośmiorakiej ścieżce, która polega na właściwym rozumieniu, myśleniu, mówieniu, działaniu, zarobkowaniu, wysiłku, uważności i medytacji.

Budda nie zamierzał tworzyć dogmatów religijnych ani nowych twierdzeń teologicznych. Odmawiał konsekwentnie odpowiedzi na pytania dotyczące metafizyki i teologii, gdyż chciał być jedynie przewodnikiem na drodze do osiągnięcia wyzwolenia. "Nie dowodził też słuszności swego systemu, ale zachęcał do dążenia po wskazanej przez siebie drodze, odkrytej dzięki własnym przeżyciom wewnętrznym". Nauka "Przebudzonego" szybko rozprzestrzeniła się po subkontynencie indyjskim.

W II wieku

przed Chr. buddyzm został wyparty z Indii i stał się religią światową. Pojawiły się w nim dwie tendencje. Pierwsza - to buddyzm oparty przede wszystkim na świętych księgach, który przyjął nazwę "hinajana" ("mały wóz"). Podkreśla ona priorytet pracy nad własnym zbawieniem, związana jest ona bardzo ściśle z życiem wspólnot monastycznych. Ideałem jest tu człowiek (zwany "arhatem"), który przez swoje osobiste wysiłki znajduje zbawienie w wiecznym odpoczynku (nirwanie), uzyskuje wyzwolenie z cierpień i kładzie kres wędrówce wcieleń (reinkarnacji). Ten kierunek istnieje obecnie przede wszystkim w Indiach, Cejlonie, Birmie, Tajlandii, Laosie, Kambodży - czyli na północnych terenach Azji. Drugi kierunek buddyzmu nazywany jest "mahajaną" ("wielkim wozem"). Według niego większą zasługą jest starać się o zbawienie innych, aniżeli myśleć najpierw o swoim własnym wyzwoleniu. Wszyscy ludzie wezwani są do tego, by stać się "buddami", czyli "przebudzonymi". Dokonuje się to na takiej drodze, jaką kroczył Budda - wyrzekłszy się nirwany, pozostaje się w świecie, by doprowadzić wszystkich ludzi do wyzwolenia ze stanu udręczenia i ignorancji (jest to ideał bycia "boddhisatwą"). Kierunek ten obejmuje głównie kraje północnej Azji - Chiny, Koreę i Japonię.

1 2 3 4